Trong lịch sử hơn hai ngàn năm của Kitô giáo, không có biến cố nào gây chấn động và để lại dấu ấn sâu sắc bằng cái chết của Chúa Giêsu trên thập giá. Đó không chỉ là một án tử của một người vô tội, mà là lời tuyên bố lớn nhất về tình yêu: Một Thiên Chúa, vì yêu, đã chọn bước vào lịch sử nhân loại, mang lấy đau khổ, và chết đi để cứu độ con người. Nhưng sau tất cả – sau khi Ngài ngừng thở, sau khi xác thân được tháo xuống khỏi cây gỗ hình chữ thập – điều gì còn lại? Ký ức? Niềm tin? Hay có một chứng tích nào đó vẫn còn hiện diện nơi trần thế, như một lời chứng thầm lặng cho cái chết đầy nhiệm mầu ấy?
Người ta vẫn kể về một tấm vải – dài hơn bốn mét, dệt bằng sợi lanh – được cho là đã bao phủ thân thể của Chúa Giêsu sau khi Ngài qua đời. Tấm vải ấy hiện đang được bảo quản tại thành Turin, miền Bắc nước Ý, và từ hàng thế kỷ nay, nó đã trở thành một trong những thánh tích được tôn kính, nghiên cứu và cũng gây tranh cãi nhất trong lịch sử nhân loại: Tấm Vải Liệm Thành Turin.
Tấm vải này mang trên mình hình ảnh mờ nhạt của một người đàn ông mình trần, hai tay khoanh trước bụng, cơ thể dài, cao, khỏe mạnh. Điều kỳ lạ là, dù không có mực, không có dấu vết vẽ tay, cũng không có chất liệu nhuộm màu nào, hình ảnh ấy vẫn hiện diện rõ ràng dưới dạng âm bản khi chụp ảnh – một phát hiện làm cả thế giới kinh ngạc vào năm 1898, khi nhiếp ảnh gia người Ý Secondo Pia lần đầu tiên chụp lại nó.
Gương mặt người đàn ông trong hình ảnh ấy mang nét khắc khổ, tóc dài, râu quai nón, với nhiều vết thương khắp cơ thể – trán có dấu tích như vết gai đâm, lưng có những vệt dài giống như dấu đòn roi, cổ tay và bàn chân bị xuyên thủng. Tất cả đều trùng khớp một cách kỳ lạ với những gì các sách Tin Mừng mô tả về cuộc thương khó của Chúa Giêsu thành Nagiarét.
Và rồi câu hỏi được đặt ra: phải chăng đây chính là tấm vải đã bao phủ thân thể của Ngài sau cái chết trên đồi Canvê?
Tấm vải liệm được ghi nhận lần đầu vào thế kỷ XIV, tại Pháp, trong tay gia đình một hiệp sĩ từng tham gia Thập tự chinh. Từ đó, nó trải qua hành trình dài qua các vương triều và thành phố: từ Chambéry, nơi nó suýt bị hủy hoại trong một vụ hỏa hoạn dữ dội năm 1532, đến Turin, nơi nó được đưa về vào năm 1578 bởi gia tộc Savoy – và ở lại đó cho đến ngày nay.
Những biến cố ấy chỉ càng làm tăng thêm vẻ huyền bí của tấm vải: nó sống sót sau lửa, sau chiến tranh, sau sự nghi ngờ và cả lòng thành kính của hàng triệu người. Nhiều tín hữu, khi đứng trước tấm vải ấy, không chỉ thấy một món cổ vật – họ thấy một tấm gương, một lời mời gọi bước vào mầu nhiệm của đau khổ và tình yêu.
Tuy nhiên, với thời đại khoa học, sự hoài nghi là điều không thể tránh khỏi. Năm 1988, ba phòng thí nghiệm nổi tiếng – tại Oxford, Arizona và Thụy Sĩ – cùng tiến hành kiểm định niên đại của tấm vải bằng phương pháp phóng xạ carbon C-14. Kết quả khiến nhiều người bàng hoàng: tấm vải có niên đại từ năm 1260 đến 1390 sau Công nguyên – tức hơn một thiên niên kỷ sau thời Chúa Giêsu. Liệu đó là một sự lừa đảo khéo léo từ thời Trung cổ?
Nhưng những năm sau đó, các nhà khoa học lại đặt nghi vấn về chính mẫu vải được dùng để xét nghiệm. Nó được lấy từ phần rìa – nơi có thể đã được vá lại sau vụ cháy ở Chambéry. Những nghiên cứu sau này, sử dụng phương pháp phân tích quang phổ, hồng ngoại, thậm chí tia laser, cho thấy điều ngược lại: các sợi vải có thể có nguồn gốc từ thế kỷ I. Một nhóm nghiên cứu thậm chí còn đưa ra giả thuyết rằng hình ảnh trên tấm vải được tạo nên bởi một loại ánh sáng cực tím cường độ cao – tương đương công nghệ laser hiện đại, điều mà không thời kỳ nào trước đây có thể thực hiện được.
Phải chăng, đó là ánh sáng phát ra trong khoảnh khắc phục sinh? Một luồng năng lượng siêu nhiên? Một dấu ấn thiêng liêng còn lưu lại sau khi sự sống đã chiến thắng sự chết?
Từ nhiều thế kỷ qua, Giáo hội Công giáo chưa bao giờ chính thức tuyên bố tấm vải liệm thành Turin là đích thực tấm vải đã liệm xác Chúa Giêsu. Thay vào đó, Giáo hội mời gọi các tín hữu chiêm niệm về nó như một biểu tượng – một hình ảnh nhắc nhớ đến tình yêu hy sinh của Đấng Cứu Thế. Đức Giáo hoàng Gioan Phaolô II từng nói: “Tấm vải liệm này là một tấm gương phản chiếu Tin Mừng đau khổ và tình yêu của Thiên Chúa.” Còn Đức Giáo hoàng Phanxicô, khi cầu nguyện trước thánh tích này vào năm 2015, đã thốt lên: “Hãy tin, đừng sợ. Ánh sáng của tình yêu Thiên Chúa vượt trên mọi bóng tối.”
Tấm vải liệm không cần phải được chứng minh bằng phòng thí nghiệm để trở nên ý nghĩa. Nó sống trong trái tim những người tin – không phải như một vật thể kỳ lạ, mà như một lời nhắc nhở thầm lặng: rằng đã từng có một con người – một Thiên Chúa – chịu đóng đinh vì nhân loại. Và giờ đây, hình ảnh của Người vẫn còn đó, âm thầm, mờ nhạt nhưng bền vững, như chính đức tin vẫn tồn tại xuyên suốt lịch sử.
Trong nhà thờ chính tòa Thánh Gioan Tẩy Giả ở Turin, dưới ánh đèn vàng dịu, tấm vải liệm lặng lẽ nằm đó. Không cử động, không lên tiếng, không giải thích. Nhưng với bao người hành hương, nó là nơi giáp ranh giữa trời và đất, giữa lịch sử và mầu nhiệm, giữa khoa học và đức tin. Mỗi ánh mắt ngước nhìn tấm vải ấy đều mang theo câu hỏi không lời – và mỗi con tim rời đi đều mang theo một sự thinh lặng sâu sắc: về một cái chết, một tình yêu, và một sự sống đã vượt qua cả thời gian.
Tấm vải liệm thành Turin – có thể không phải là bằng chứng, nhưng chắc chắn là lời mời gọi. Không mời ta tin bằng lý trí, mà mời ta cúi mình, lặng lẽ và yêu mến.
