Ba từ khóa trong hành động truyền giáo của Giáo hội và công cuộc ngoại giao của Tòa Thánh

BA TỪ KHÓA TRONG HÀNH ĐỘNG TRUYỀN GIÁO CỦA GIÁO HỘI VÀ CÔNG CUỘC NGOẠI GIAO CỦA TÒA THÁNH, THEO ĐỨC GIÁO HOÀNG LEO XIV
Vatican, ngày 16 tháng 5 năm 2025 – ZENIT News

Sáng thứ Sáu, ngày 16 tháng 5 năm 2025, Đức Giáo hoàng Leo XIV đã tiếp kiến Ngoại giao đoàn được công nhận tại Tòa Thánh. Tính đến tháng 1 năm 2025, Tòa Thánh duy trì quan hệ ngoại giao đầy đủ với 184 quốc gia. Ngoài ra, Tòa Thánh còn có quan hệ với Liên minh Châu Âu và Dòng Hiệp sĩ Malta.

Dưới đây là bản dịch tiếng Việt bài diễn văn của Đức Giáo hoàng Leo XIV:

---

Đức Hồng y,
Quý vị Đại sứ,
Quý bà và quý ông,

Bình an cho anh chị em!

Tôi xin cảm ơn Ngài George Poulides, Đại sứ Cộng hòa Síp, Trưởng Ngoại giao đoàn, vì lời chào thân mật nhân danh quý vị và vì công việc không mệt mỏi mà ngài đã thực hiện với sự năng nổ, tận tụy và nhân hậu đặc trưng. Những phẩm chất này đã giúp ngài chiếm được cảm tình của tất cả các vị tiền nhiệm của tôi mà ngài đã gặp trong nhiệm kỳ tại Tòa Thánh, đặc biệt là Đức Cố Giáo hoàng Phanxicô.

Tôi cũng muốn bày tỏ lòng biết ơn đối với những lời chúc tốt đẹp mà quý vị đã gửi đến tôi sau cuộc bầu chọn của tôi, cũng như những lời chia buồn trước sự qua đời của Đức Giáo hoàng Phanxicô. Một số thông điệp ấy đến từ những quốc gia hiện không có quan hệ ngoại giao chính thức với Tòa Thánh – một dấu chỉ quý giá cho thấy lòng quý trọng và mong muốn tăng cường mối quan hệ song phương.

Trong cuộc đối thoại của chúng ta, tôi mong rằng ta luôn giữ được cảm thức như một gia đình. Thực vậy, cộng đồng ngoại giao đại diện cho đại gia đình các dân tộc – một gia đình cùng chia sẻ niềm vui, nỗi buồn và những giá trị nhân văn, thiêng liêng đem lại ý nghĩa và định hướng cho cuộc sống.

Hoạt động ngoại giao của Giáo hoàng là một biểu hiện của tính công giáo phổ quát của Giáo hội. Trong công cuộc ngoại giao, Tòa Thánh không tìm kiếm đặc quyền, mà muốn củng cố sứ mạng Tin Mừng của mình phục vụ nhân loại. Chống lại mọi hình thức dửng dưng, Tòa Thánh kêu gọi lương tâm nhân loại, như minh chứng qua nỗ lực không ngơi nghỉ của vị tiền nhiệm đáng kính của tôi – luôn lắng nghe tiếng kêu của người nghèo, người bị gạt ra ngoài lề và các thách thức đương đại, từ bảo vệ môi trường cho đến trí tuệ nhân tạo.

Sự hiện diện của quý vị hôm nay không chỉ là dấu chỉ tôn trọng Tòa Thánh từ phía các quốc gia, mà còn là món quà đối với cá nhân tôi. Điều này cho phép tôi tái khẳng định khát vọng của Giáo hội – và của chính tôi – là vươn tới và ôm lấy mọi người, mọi dân tộc trên trái đất, những ai đang khao khát sự thật, công lý và hòa bình. Kinh nghiệm sống của tôi – trải dài qua Bắc Mỹ, Nam Mỹ và Châu Âu – phần nào phản ánh khát vọng vượt qua mọi biên giới để gặp gỡ các dân tộc và nền văn hóa khác biệt.

Thông qua công việc kiên trì của Quốc Vụ Khanh, tôi mong muốn củng cố sự hiểu biết và đối thoại với quý vị và đất nước của quý vị – nhiều nơi trong số đó tôi đã có dịp viếng thăm khi còn là Bề trên Tổng quyền Dòng Augustinô. Tôi tin rằng sự quan phòng của Thiên Chúa sẽ tiếp tục tạo điều kiện để tôi có thể tiếp tục gặp gỡ anh chị em trên khắp thế giới, khích lệ đức tin của các tín hữu, đồng thời xây những nhịp cầu mới với tất cả người thiện chí.

Trong cuộc đối thoại này, tôi muốn nêu bật ba từ khóa nền tảng – những trụ cột cho hoạt động truyền giáo của Giáo hội và mục tiêu của công cuộc ngoại giao Tòa Thánh:

1. Hòa Bình (Peace)

Từ đầu tiên là hòa bình. Quá thường khi, người ta hiểu hòa bình chỉ là sự vắng mặt của chiến tranh và xung đột – một điều “tiêu cực”. Xung khắc dường như là một phần thường trực trong bản tính con người, khiến ta sống trong “trạng thái xung đột” thường xuyên – từ gia đình, nơi làm việc cho đến xã hội. Trong cái nhìn đó, hòa bình chỉ là khoảnh khắc tạm dừng giữa hai cuộc đối đầu.

Tuy nhiên, theo cái nhìn Kitô giáo – cũng như của nhiều truyền thống tôn giáo khác – hòa bình trước hết là một hồng ân. Đó là món quà đầu tiên của Chúa Kitô: “Bình an của Thầy để lại cho anh em” (Ga 14,27). Nhưng đây là món quà đòi hỏi nỗ lực, bắt đầu từ chính bản thân mỗi người: thanh luyện lòng kiêu ngạo, tinh thần báo thù, và cẩn trọng với lời nói – bởi lời nói, cũng như vũ khí, có thể làm tổn thương và giết chết.

Tôi tin rằng các tôn giáo và đối thoại liên tôn có thể đóng góp nền tảng cho bầu khí hòa bình – nhưng điều đó đòi hỏi sự tôn trọng tự do tôn giáo tuyệt đối tại mọi quốc gia. Không có đời sống tôn giáo, rất khó – thậm chí bất khả – để thanh tẩy tâm hồn, vốn là điều kiện cho những mối quan hệ hòa bình.

Cùng nhau, ta có thể loại bỏ cội rễ của mọi xung đột, tránh được ham muốn chinh phục hủy diệt. Điều đó đòi hỏi một ý chí đối thoại thực sự, lấy việc lắng nghe và hiệp thông thay cho xung đột. Vì vậy, cần tái sinh hoạt động ngoại giao đa phương và các tổ chức quốc tế được thiết lập để giải quyết tranh chấp. Đồng thời, cần có ý chí chấm dứt sản xuất vũ khí, như Đức Phanxicô từng nói trong sứ điệp Urbi et Orbi cuối cùng: “Không có hòa bình nếu không có giải trừ quân bị thực sự”.

2. Công Lý (Justice)

Từ thứ hai là công lý. Không có công lý, không thể có hòa bình. Như tôi đã nói, tôi chọn tên Leo phần nhiều vì Đức Giáo hoàng Lêô XIII – tác giả Thông điệp xã hội đầu tiên Rerum Novarum. Trong bối cảnh biến chuyển thời đại, Tòa Thánh không thể im lặng trước bất công và bất bình đẳng – từ điều kiện lao động tồi tệ đến sự phân hóa ngày càng lớn giữa các lục địa, quốc gia và tầng lớp xã hội.

Lãnh đạo quốc gia cần hành động để xây dựng xã hội hài hòa – bắt đầu từ việc đầu tư cho gia đình, nền tảng từ sự hiệp nhất ổn định giữa một người nam và một người nữ – “một xã hội nhỏ nhưng đích thực, có trước mọi xã hội dân sự” (Leo XIII). Và tất cả chúng ta đều phải bảo vệ phẩm giá con người – đặc biệt là người yếu đuối: từ thai nhi cho đến người già, từ người bệnh đến người thất nghiệp, từ công dân đến người nhập cư.

Cá nhân tôi là một người con của gia đình di dân – và chính tôi cũng đã chọn ra đi. Trong đời sống, có lúc ta khỏe mạnh hay bệnh tật, có việc làm hay thất nghiệp, sống ở quê nhà hay xứ lạ – nhưng phẩm giá ta không bao giờ thay đổi: đó là phẩm giá của thụ tạo được Thiên Chúa yêu thương và mong muốn.

3. Sự Thật (Truth)

Từ thứ ba là sự thật. Không thể xây dựng mối quan hệ hòa bình – cả trong cộng đồng quốc tế – nếu thiếu sự thật. Khi ngôn từ trở nên mơ hồ, khi thế giới ảo thống trị nhận thức con người, thì khả năng thiết lập mối liên hệ chân thực trở nên khó khăn, vì nền tảng khách quan cho đối thoại đã mất.

Về phần mình, Giáo hội không bao giờ được phép im tiếng trước sự thật – cho dù phải dùng lời lẽ mạnh mẽ dễ gây hiểu lầm lúc đầu. Nhưng sự thật không thể tách rời khỏi bác ái, vì bác ái luôn gắn với sự quan tâm tới sự sống và hạnh phúc của mọi người. Trong cái nhìn Kitô giáo, sự thật không chỉ là nguyên lý trừu tượng, mà là cuộc gặp gỡ với chính Đức Kitô, Đấng đang sống trong cộng đoàn các tín hữu.

Sự thật không chia rẽ, nhưng giúp ta đối diện trực diện với những thách đố thời đại – như vấn đề di cư, đạo đức trong trí tuệ nhân tạo, và bảo vệ hành tinh thân yêu của chúng ta. Những vấn đề đó không thể giải quyết một mình, mà cần đến nỗ lực và cộng tác của tất cả mọi người.

Thưa quý vị Đại sứ,

Sứ vụ của tôi bắt đầu giữa Năm Thánh, một năm của niềm hy vọng. Đây là thời gian hoán cải, canh tân, và đặc biệt là cơ hội để từ bỏ xung đột, cùng nhau khởi đầu con đường mới – với niềm tin rằng nếu hợp tác, mỗi người chúng ta, tùy vào trách nhiệm và cảm thức riêng, đều có thể xây dựng một thế giới nơi mọi người có thể sống một cuộc sống nhân bản, trong sự thật, công lý và hòa bình.

Tôi hy vọng điều này sẽ trở thành hiện thực ở khắp nơi – bắt đầu từ những vùng đang đau khổ nhất như Ukraina và Đất Thánh.

Tôi cảm ơn quý vị vì tất cả những nỗ lực xây dựng nhịp cầu giữa đất nước của quý vị và Tòa Thánh, và tôi chân thành ban phép lành cho quý vị, gia đình và dân tộc của quý vị. Cảm ơn quý vị vì tất cả những gì quý vị đang làm!

Chú thích:

[1] Đức Phanxicô, Sứ điệp Urbi et Orbi, ngày 20 tháng 4 năm 2025.
[2] Đức Leo XIII, Thông điệp Rerum Novarum, ngày 15 tháng 5 năm 1891, số 9.